Almanya’da yeni hayata başlarken kontrol listesi

1. Ülkeye gitmeden önce iş bulma

Almanya’da bir işe sahip olmak, özellikle AB üyesi olmayan ülkelerden, yani üçüncü ülkelerden gelen kişiler için önemlidir, çünkü iş bulmak, vize almanın bir ön koşuludur. Dolayısıyla, ülkeye giriş yapmadan önce işinizi veya mesleki eğitim yerinizi ayarlamış olmanız gerekir.

İstisna: Üniversite öğrencisiyseniz, farklı kurallar geçerlidir. Bunları burada bir özet halinde derledik. (Bağlantı)

AB, Norveç, İzlanda, Liechtenstein veya İsviçre vatandaşları, işi ülkeye geldikten sonra da bulabilir. Ancak onların da Almanya’da bir iş bulmak için erken davranmaları daha mantıklıdır.

2. Vizeye başvurma

Oryantasyon için yardımcı araçlar

Dışişleri Bakanlığı’nın vize navigasyonu.

AB, Norveç, İzlanda, Liechtenstein veya İsviçre’den Almanya’ya çalışmak üzere gelenlerin vizeye ihtiyacı yoktur.

Bunun dışında kalan herkes, ülkeye giriş yapmadan önce vize işlemlerini tamamlamalıdır. Kişinin niteliklerine ve yaşam durumuna göre farklı vize türleri bulunmaktadır. Bu konuyla ilgili bilgileri Almanya Vizesi başlıklı yazıda (bağlantı) bulabilirsiniz.

Örneğin, çalışma vizesi için, ilgili mesleğe ilişkin Almanya’da tanınan bir yeterliliğe sahip olmanız ve Almanya’da bir iş bulmuş olmanız gerekir. Ayrıca, mali durum belgesi ve sağlık sigortası da talep edilir.

3. Önemli belgeleri derleme

Önemli belgeler şunları içerir:

• Kimlik belgelerine ihtiyacınız vardır: Kimlik kartı veya geçerli pasaport. Çocuklarınız varsa, doğum belgelerinin  kopyalarına ihtiyacınız olacaktır.
• Genellikle belirli sertifika ve diplomalar talep edilir: Doğum belgelerinizi ve okul/üniversite/mesleki eğitim diplomalarınızı çevirtip resmi kurumlara onaylatın. Diplomalarınızın denklik durumunu ve ne ölçüde denk olduğunu kontrol edin.
• AB üyesi olmayan ülkelerden/üçüncü ülkelerden gelen kişiler için: Almanya’ya giriş vizesi.
• Almanya'da sağlık sigortası genellikle zorunludur. Örneğin çalışanlar, öğrenciler ve stajyerler sigorta yaptırmalıdır.
• Sağlık sigortası ve diğer sosyal sigortalara ilişkin primler, maaşınızdan otomatik olarak kesilir.

4. Almanya'da sağlık sigortası

AB veya AEA’dan gelenler, Avrupa Sağlık Sigorta Kartını (EHIC) yanlarında getirmelidir. Bu ülkelerde çalışanlar yine de Almanya’da bir sigorta yaptırmak zorundadır.

Diğer ülkelerden gelecek kişilerin Almanya’ya seyahat etmeden önce bir sağlık sigortası yaptırması kendi yararınadır. Almanya’ya geldiğinizde, burada çalışacaksanız sağlık sigortası yaptırmanız gerekir. Yasal sağlık sigortası kuruluşu olarak size sigorta yapmaktan memnuniyet duyarız. Sağlık sigortanızı internetten kolayca olarak yaptırabilirsiniz.

5. Konaklamayı ayarlama

Ülkeye giriş yapmadan önce bir konaklama yeri ayarlamak sizin yararınızadır. Çünkü Nüfus Dairesine (Einwohnermeldeamt) kaydolabilmeniz için Almanya’da bir adrese ihtiyacınız olacaktır.

6. Nüfus Dairesine kayıt yaptırma 

Almanya’ya geldikten sonra iki hafta içinde, bulunduğunuz yerdeki Nüfus Dairesine kayıt yaptırın. Sabit bir ikametgahınız olduğunu kanıtlamanız gerekmektedir. Nüfus Dairesi size bir "ikamet belgesi" düzenler. Bu ikamet belgesini iyi saklayın.

Önemli: Her taşındığınızda Nüfus Dairesine yeni adresinizi kaydettirmeniz gerekir.

Kayıt için şunlara ihtiyacınız vardır:

• Nüfus Dairesinden randevu. Genellikle bunu internetten alabilirsiniz.
• Pasaportunuz (gerekirse vizeli) veya kimlik kartınız
• Kira sözleşmesi veya kiraya veren kişinin onayı

7. Vergi numarası alma

Nüfus Dairesine kayıt yaptırdıktan sonra, vergi kimlik numaranızı da alırsınız.

Geliriniz ve aile durumunuza göre bir vergi sınıfına dahil edileceksiniz. Gelir vergisi ve duruma göre kilise vergisi, maaşınızdan otomatik olarak kesilir. Yıl sonunda bir vergi beyannamesi vermeniz gerekir. 

Maaş bordrosu ile ilgili açıklama

Almanya'daki maaş bordroları: Almanya’da çalışan herkes, maaşının ayrıntılı bir belgesini alır. Bu maaş bordrosu “Gehaltsabrechnung”, “Entgeltabrechnung” veya “Lohnabrechnung” olarak adlandırılır. İşveren, maaş bordrosu düzenlemekle yükümlüdür.
Maaş bordrosunda tüm ek ödemeler, zorunlu sigortalar için yapılan kesintiler ve vergiler de belirtilmiştir. Maaş bordronuzda örneğin aşağıdaki bilgiler yer almaktadır:
- Sağlık sigortası priminiz
- Emeklilik sigortası priminiz
- İşsizlik sigortası priminiz
- Bakım sigortası priminiz
- Gelir vergisi
- Kilise vergisi

8. Banka hesabı açma 

Bir bankada hesap açın. İşvereniniz için, maaşınızı yatırabileceği bir hesap numarası gereklidir. Bunun için de banka, daha önce belirttiğimiz ikamet belgesine ihtiyaç duyar.

9. İş sözleşmesini imzalama

Almanya’da yazılı iş sözleşmesi yaygın bir uygulamadır. Sözleşmenizi imzalayın ve bir kopyasını kendi evraklarınızla birlikte saklayın. İş sözleşmenizde sizin ve şirketin bilgileri, işe başlama tarihi, sözleşme süresi, deneme süresi, çalışma yeri, görev tanımı, maaş bilgileri, çalışma saatleri, fesih süreleri ile toplu sözleşme ve iş yeri sözleşmelerine ilişkin bilgiler yer alır.

İş sözleşmesi, işe başladıktan en geç bir ay sonra yazılı olarak hazır bulunmalıdır. Üçüncü bir ülkeden Almanya’ya gelen kişilerin, vize başvurusunda bulunabilmek için imzalanmış iş sözleşmesi bulunmalıdır.

10. Sosyal güvenlik numarası alma 

Almanya’da ilk kez bir işe başladığınızda, yasal emeklilik sigortasından otomatik olarak bir sigorta numarası alırsınız. Bu numara ömür boyu geçerlidir. Dolayısıyla bu konuyla kendiniz ilgilenmenize gerek yoktur. İşvereniniz, emeklilik sigortası kurumundan sigorta numaranıza dijital ortamdan her zaman ulaşabilir.

11. AB üyesi olmayan vatandaşlar (üçüncü ülke vatandaşları) için oturma izni

Üçüncü bir ülkeden gelen kişilerin, Almanya’ya girebilmesi için vizeye sahip olması gerekir. Almanya’da kalmak için ise, örneğin oturma izni gibi bir ikamet belgesine sahip olması gerekir. 

Oturma izni başvurusunda bulunmak için genellikle aşağıdaki belgelere ihtiyacınız vardır:

Pasaport, vize, kira sözleşmesi, iş sözleşmesi, sağlık sigortası, ikamet belgesi ve gerekirse mali durum belgesi.

12. Belirli yeterliliklerin kanıtı

• Sektöre ve işverene bağlı olarak, mesleki yeterliliğinizin onaylanmasını sağlamanız gerekebilir. Bu konuda yardımcı olacak bir kaynak şu sayfada yer almaktadır: https://www.anerkennung-in-deutschland.de/html/de/was-ist-anerkennung.php
• Örneğin gıda sektöründe çalışıyorsanız, gıda sektörüne yönelik hijyen eğitimi gibi özel belgeler de gereklidir. İşvereniniz bunları sizin için ayarlamak zorundadır.

13. Entegrasyon/çevre edinme

Almanya’ya giriş için faydalı bağlantılar: 

• Almanya'da Çalışma ve Yaşama - Dışişleri Bakanlığı (auswaertiges-amt.de)
• BAMF - Federal Göç ve Mülteciler Dairesi - Almanya’da İlk Adımlar
• BAMF - Federal Göç ve Mülteciler Dairesi - Avrupa Birliği'nden Gelen Göçmenler
• İşgücü Piyasası İçin Onay Alma | Federal İş Ajansı (arbeitsagentur.de)
• Nitelikli İşgücü Sayfası (make-it-in-germany.com)